Уста нархлари: иш нархини қандай ҳисоблаш ва калькулятор

Уста иш нархини қандай ҳисоблайди: соатлик ставка, иш соатлари, материаллар захира ва устама билан, бошқа харажатлар ва текширув. Бепул Excel калькулятор.

Уста нархлари: иш нархини қандай ҳисоблаш ва калькулятор

Иш нархини ҳисоблаш учун иш ҳақини (иш талаб қиладиган соатлар × ўз маошингиз, иш харажатларингиз ва ҳеч ким тўламайдиган соатларни қоплайдиган соатлик ставка), захира ва устама қўшилган материалларни ҳамда шу ишнинг бошқа харажатларини — йўл, чиқиндини олиб чиқиш — қўшинг. Кейин жамини шунга ўхшаш ишлар қанчага кетиши билан солиштиринг, яхлитланг ва ёзма сметага қўйинг. Қуйидаги бепул Excel калькулятор ҳар бир қадамни ҳисоблаб беради.

5 м² ҳаммом полига кафель териш нархи қандай йиғилади: захира қўшилган материаллар, 15% устама, 60 000 сўмдан 10 соат иш, йўл ва чиқиндини олиб чиқиш ҳамда 30% аванс

Иш нархи калькуляторини юклаб олиш (Excel)

Нарх нималардан иборат

Қисм Нимани қоплайди Намунада
Иш ҳақи объектдаги соатлар × соатлик ставкангиз 10 соат × 60 000 сўм = 600 000 сўм
Материаллар ишга кетадиган ҳамма нарса, захира билан 1 200 000 сўм
Материалларга устама уларни танлаш, олиб келиш вақтингиз ва таваккалчилик 15%: 180 000 сўм
Бошқа харажатлар йўл, автотураргоҳ, чиқинди, асбоб ижараси, рухсатномалар 100 000 сўм
Солиқ фақат тўловчиси бўлсангиз, пастроқда 0%
Мижоз учун нарх йиғинди 2 080 000 сўм

Ўз маошингиз алоҳида қатор эмас: у соатлик ставканинг ичида. Шунинг учун ставкани бировникидан кўчирмасдан, ўз сонларингиздан ҳисоблаш керак. Калькуляторнинг «Иш нархи» варағи худди шу тартибда ишлайди: материаллар, устама, соатлар, бошқа харажатлар, солиқ ва авансни киритасиз, соатлик ставкани эса у биринчи варақдан олади.

1-қадам: соатлик ставкангизни ҳисобланг

Калькуляторнинг «Соатлик ставка» варағига тўртта сон керак. Намунада:

  1. Ойига истаган даромадингиз, солиқдан олдин: 7 000 000 сўм.
  2. Ойлик иш харажатлари: машина, ёқилғи, асбоблар, телефон, реклама. Намунада 1 640 000 сўм.
  3. Ойига иш кунлари: 24, яъни ҳафтасига олти кун.
  4. Кунига ҳақ тўланадиган соатлар: 6.

Бу ойига 144 та ҳақ тўланадиган соат беради, ставка эса (7 000 000 + 1 640 000) / 144 = 60 000 сўм.

Ҳақ тўланадиган соатларни ҳалол ёзинг. Узун иш кунига объектлар орасидаги йўл, материал олиб келиш, смета учун бориш ва қоғоз ишлари киради, бу соатлар учун эса мижоз тўғридан-тўғри тўламайди. Кунига олти соат ҳақ ола олсангиз, саккиз эмас, олти ёзинг. Ҳар ой 24 иш куни байрам, касаллик ёки суст мавсумга жой қолдирмайди: йил давомида камроқ иш куни кутсангиз, камроқ ёзинг, ставка ошади. Даромад солиқдан олдинги сумма, шунинг учун уни солиқ ва ўзингиз тўлайдиган бадалларни ҳам қоплайдиган қилиб қўйинг.

2-қадам: соатларни баҳоланг

Ишни вазифаларга бўлинг ва ҳар бирини баҳоланг: тайёрлаш, асосий иш, қурийдиган ёки қотадиган вақт, тозалаш. Энг яхши йўриқнома — ўзингизнинг ёзувларингиз: шунга ўхшаш ишлар қанча вақт олганини хона ёки квадрат метр бўйича ёзиб боринг ва бир неча ишдан кейин янгилаб туринг. Мижоз кўрмайдиган вақтни ҳам қўшинг — мебелни суриш, полни ҳимоялаш, бозорга ёки таъминотчига бориш — эски уйда эса кафель ёки бўёқ остидан чиқадиган кутилмаган ишларга жой қолдиринг.

Намунада 5 м² ҳаммом полига 10 соат ҳисобланган, тайёрлаш ва затирка билан бирга. Бирлик бўйича нархласангиз — квадрат метр, розетка, эшик — мантиқ бир хил: соатлик ставкани бир соатда тугатадиган бирликлар сонига бўлинг, бир бирлик учун иш нархи чиқади. Намунада соатига 0,5 м², демак бир квадрат метр кафель териш 120 000 сўм иш ҳақи бўлади, материаллар алоҳида.

3-қадам: материалларни захира ва устама билан нархланг

Иш сарфлайдиган ҳамма нарсани ёзинг, фақат асосий материални эмас: кафель учун — кафель, клей, затирка, крестиклар ва герметик; бўяш учун — бўёқ, грунтовка, шпаклёвка, скотч ва жилвир қоғоз. Таъминотчингизнинг бугунги нархларини олинг, улар ўзгарса, сметадаги амал қилиш муддати сизни ҳимоя қилади.

Захира қўшинг, чунки кафель кесилади ва синади, бўёқнинг бир қисми банкада қолади. Намунада кафелга 10% қўшилган; кесиш кўп бўладиган теришда кўпроқ керак. Кейин устама қўшинг. Материал олиш вақтингизни олади (танлаш, буюртма қилиш, олиб келиш, ортганини қайтариш), пулингизни банд қилади ва материал сифатсиз чиқса, жавобини сиз берасиз. Намунада 1 200 000 сўмлик материалларга 15% — 180 000 сўм.

Устама — бу маржа эмас

Устама — таннархнинг фоизи, маржа эса сотиш нархининг фоизи. 180 000 сўм 1 200 000 сўмлик таннархнинг 15 фоизи, лекин 1 380 000 сўмлик нархнинг атиги 13,0 фоизи.

Таннархга устама Нархдаги маржа
10% 9,1%
15% 13,0%
25% 20,0%
50% 33,3%
100% 50,0%

Истаган маржангизга етиш учун таннархни бирдан шу маржа айирмасига бўлинг: 1 200 000 / (1 − 0,20) = 1 500 000 сўм 20% маржа беради, бу эса 25% устама. Иккаласини адаштириш — режалаштирганингиздан кам ишлашнинг осон йўли.

4-қадам: ишнинг бошқа харажатларини қўшинг

Баъзи харажатлар битта ишга тегишли ва ставкага яширилмасдан, шу ишнинг нархига қўшилиши керак: узоқ объектга йўл, автотураргоҳ, қурилиш чиқиндисини олиб чиқиш, асбоб ижараси, рухсатномалар ва бошқа уста, масалан, таъмир пайтида электрик. Намунада йўл ва чиқиндини олиб чиқиш учун 100 000 сўм қўшилган.

5-қадам: қўшинг ва текширинг

Намунада 1 200 000 + 180 000 + 600 000 + 100 000 = 2 080 000 сўм солиқсиз, яъни бир квадрат метр учун 416 000 сўм. Юборишдан олдин текширинг:

  • Ўтган ишларингиз. Квадрат метр, хона ёки кун бўйича нарх ўзини оқлаган шунга ўхшаш ишларникига яқинми?
  • Таваккал. Иш режадан чорак кўпроқ вақт олса ҳам, нарх арзийдими? Арзимаса, вақт қўшинг ёки иш ҳажмини аниқроқ ёзинг.
  • Аванс. 30% аванс, бу ерда 624 000 сўм, олдиндан олинадиган 1 200 000 сўмлик материалларни қопламайди. Қанча сўраш кераклиги аванс ҳақидаги қўлланмада.
  • Яхлитлаш. Жамини яхлитласангиз, юқорига яхлитланг.

Кейин нархни иш ва материаллар алоҳида қаторда ёзилган сметага қўйинг — сметани қандай тузиш мақоласида кўрсатилганидек.

Соатбай, бирлик бўйича ёки умумий нарх?

Усул Нимага мос Нимага эҳтиёт бўлиш керак
Соатбай, материаллар алоҳида таъмир, ҳажми ноаниқ ишлар, эски уйлар мижоз иш чўзилишидан қўрқади: юқори чегара ёки мунтазам ҳисобот келишинг
Бирлик бўйича (м², дона, розетка) бўяш, кафель, пол, такрорланадиган ишлар кичик ишлар: энг кам нарх белгиланг
Бутун иш учун қатъий нарх кўп марта қилган, ҳажми аниқ иш ортиқча харажат сизники, шунинг учун ҳажмни аниқ ёзинг

Мижозлар одатда қатъий жамини афзал кўради, чунки қанча тўлашини билади. Ишни барибир соатбай ҳисоблаб, мижозга битта нарх айтишингиз мумкин. Фақат сметага «қатъий» ёки «тахминий» эканини ёзинг: ҳеч нарса ёзилмаса, қонун сметани қатъий деб ҳисоблайди.

Энг кам нарх ва чақирув ҳақи

Йигирма дақиқалик таъмир ҳам сизга йўл, автотураргоҳ ва тайёргарликка тушади. Энг кам нарх — масалан, бир соатлик иш — ёки объектга бориш ва ишни бошлашни қоплайдиган чақирув ҳақини белгиланг. Аҳолига маиший хизмат кўрсатиш қоидаларида ҳам устани уйга чақирганлик учун қўшимча ҳақ олиниши ёзилган (Вазирлар Маҳкамасининг 399-сон қарори, 5-илова, III-5-банд). Буни мижозга боришдан олдин — биринчи хабарда ёки нархлар рўйхатингизда — айтинг, шунда у кутилмаган бўлмайди.

Нархни бозор билан солиштиринг

Ҳисоб-китобингиз сизга қанча кераклигини кўрсатади, бозор эса мижоз қанча тўлашини. Сметаларингиздан қанчаси қабул қилинаётганини кузатиб боринг: деярли ҳаммаси қабул қилинса, нархларингиз кераклигидан паст бўлса керак; кўпи рад этилса, нархга ҳам, смета қанчалик аниқ ёзилганига ҳам қаранг. Таъминотчилар ва бошқа усталардан бу ерда иш қанчага кетишини сўранг, эълонлардаги нархларни кўринг. Бозор ҳисобланган ставкангиздан кам тўласа, таннархдан паст ишлаш ўрнига харажатларни ёки ҳақ тўланмайдиган соатларни қисқартиринг ёки яхшироқ тўланадиган ишларга ўтинг.

Нархдаги солиқ

ҚҚС. Қўшилган қиймат солиғининг умумий ставкаси — 12% (Солиқ кодекси, 258-модда). Уни юридик шахслар ҳамда солиқ давридаги тушуми 1 млрд сўмдан ошган ёки ихтиёрий равишда ҚҚСга ўтган якка тартибдаги тадбиркорлар тўлайди; айланмадан олинадиган солиқ тўловчилар ҚҚС тўловчиси ҳисобланмайди (237-модда). Таъмир ишлари учун алоҳида пасайтирилган ставка йўқ. ҚҚС тўловчиси бўлсангиз, уни нархга қўшасиз ёки нарх ичида кўрсатасиз.

Айланмадан олинадиган солиқ. 2026 йил 1 январдан сотишдан тушуми йилига 1 млрд сўмгача бўлган якка тартибдаги тадбиркорлар ва ўзини ўзи банд қилган шахслар айланмадан олинадиган солиқ тўлайди, улар учун ставка — 1% (Солиқ кодекси, 461 ва 467-моддалар; Солиқ қўмитаси ҳам шуни эслатган). Бу солиқ фойдадан эмас, тушумдан олинади (465-модда), шунинг учун мижозга алоҳида қатор қилиб қўшилмайди — уни иш харажатларингиз қаторида ҳисобга олинг.

Ким ўзини ўзи банд қилган шахс бўла олади. 2026 йилдан бундай фаолият турлари рўйхати 112 тадан 72 тага қисқарди. Унда, масалан, сантехника ускуналарини майда таъмирлаш ва ўрнатиш, квартира ичида электр монтаж (электр хавфсизлиги бўйича рухсат бўлса), маиший техникани буюртмачининг уйида ўрнатиш ва таъмирлаш бор; мебель йиғиш ва автомобилларни таъмирлаш эса рўйхатдан чиқарилди (Президентнинг ПФ-50-сон Фармони, 2-илова; Солиқ қўмитаси хабари). Таъмир-пардоз ва кафель ишлари ҳам янги рўйхатда йўқ; рўйхатдан чиққан фаолият учун Солиқ қўмитаси фаолият турини алмаштиришни ёки якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтишни тавсия қилган.

Нархни кўрсатиш. Нақд ва карта ёки ўтказма учун нарх бир хил бўлиши керак: тўлов шаклига қараб ҳар хил нарх белгилаш тақиқланади (Истеъмолчилар ҳуқуқлари тўғрисидаги Қонун, 10-модда). Маиший пудратда нарх сиз эълон қилган нархномадагидан юқори бўлиши мумкин эмас (Фуқаролик кодекси, 662-модда).

Кўп бериладиган саволлар

Материалларга қанча устама қўйилади?

Стандарт сон йўқ: у касбингизга, материал олиш қанча вақт олишига ва зиммангиздаги таваккалга боғлиқ. Уни харажатларингиздан ҳисобланг, мижозлар нимани қабул қилишини кўринг ва устама билан маржа турли сонлар эканини унутманг. Намунада 15% олинган.

Иш ҳақи қандай ҳисобланади?

Соатларни вазифама-вазифа баҳоланг ва соатлик ставкангизга кўпайтиринг: намунада 60 000 сўмдан 10 соат — 600 000 сўм. Ставканинг ўзи эса истаган даромадингиз ва иш харажатларингиз йиғиндисининг ҳақ тўланадиган соатларга бўлинмаси.

Кафель териш нархи қанча бўлиши керак?

Ҳаммага тўғри келадиган битта нарх йўқ: у кафель ўлчамига, сирт ҳолатига ва ҳажмга боғлиқ. Ҳисоблаш усули оддий: бир квадрат метрга кетадиган вақтни соатлик ставкангизга кўпайтиринг. Намунада соатига 0,5 м² ва 60 000 сўм ставка — бир квадрат метр учун 120 000 сўм иш ҳақи, материаллар алоҳида. Кейин буни бозордаги нархлар билан солиштиринг.

Соатбай ёки умумий нарх — қайси бири яхши?

Ҳажм ноаниқ бўлса — соатбай, ишни яхши билсангиз — қатъий нарх. Мижозларга қатъий жами билан «ҳа» дейиш осонроқ, шунинг учун кўп усталар соатбай ҳисоблаб, битта нарх айтади.

Чақирув ҳақи нима?

Бу устани уйга чақирганлик учун ҳақ: иш бошланадими ёки йўқми, йўл ва тайёргарликни қоплайди. Маиший хизмат қоидалари бундай қўшимча ҳақни кўзда тутади. Уни олдиндан айтинг ва мижоз сизни ёлласа, умумий нархдан айириладими — шуни ҳам келишинг.

Quotio қандай ёрдам беради

Quotio, биз Android учун ишлаб чиққан илова, ставка ёки устамани ҳисобламайди — бунинг учун калькулятордан фойдаланинг. Quotio эса натижадаги нархларни сақлайди: нархлар рўйхатидаги ҳар бир банд ўз бирлиги (м², м, соат, кун, дона, чақирув ёки ўзингизники) ва нархи билан туради, шунинг учун кейинги смета бир неча босишда тайёр; 10 та касбнинг тайёр бандлари нархсиз келади, чунки нарх сизники. Сметада иш ва материаллар алоҳида оралиқ жами олади, солиқ нархга қўшилади, нарх ичида кўрсатилади ёки умуман бўлмайди. Ойлик ҳисобот нечта сметангиз келишилганини кўрсатади — нархларингизни тез текшириш усули. Бепул: нархлар рўйхатида 30 тагача ўз бандингиз ва ойига 10 та буюртма. Quotio Pro — 7 кун бепул синовли йиллик обуна: иккала чекловни олиб ташлайди ва ўтган ойлар ҳисоботларини қўшади. Илова смета, далолатнома ва квитанция тузади, ҳисобварақ-фактура ёки фискал чек эмас. Quotio Google Play дўконида

Манбалар

Муаллиф: Санжар Жабборов, Quotio иловаси дастурчиси. Умумий маълумот, юридик ёки солиқ маслаҳати эмас: амалдаги қоидаларни lex.uz сайтида текширинг. Янгиланган сана: 2026 йил 15 ноябрь.