Prava olish tartibi 2026: bosqichlar, hujjatlar va narxi
2026-yilda prava olish tartibi: tibbiy koʻrik, avtomaktab, nazariy imtihon, avtodrom, rasmiy yigʻim, nazariyani mustaqil oʻqish va A1 boʻyicha yangi qoidalar.
Prava, yaʼni haydovchilik guvohnomasini olish uchun tibbiy koʻrikdan oʻtasiz, toifangiz talab qiladigan taʼlimni tugatasiz va litsenziyaga ega imtihon markazida ikki imtihon topshirasiz: 20 ta savolli nazariy imtihon va avtomatlashtirilgan avtodromdagi amaliy imtihon. Imtihon sertifikati bilan guvohnomani my.gov.uz orqali yoki Davlat xizmatlari markazida rasmiylashtirasiz; portalda yigʻim 880 000 soʻm (2 BHM) deb koʻrsatilgan. 2026-yildan A va B toifalari uchun nazariy qismni mustaqil oʻrganish mumkin, A1 toifasi uchun esa avtomaktab umuman shart emas.
Qaysi toifa kerak va necha yoshdan prava olish mumkin
Oʻzbekistonda A1, A, B, C, D, BE, CE va DE toifalari beriladi. Oddiy yengil avtomobil uchun B toifasi kerak: u ruxsat etilgan toʻliq vazni 3 500 kg gacha va haydovchidan tashqari oʻrindiqlari sakkiztadan oshmaydigan transport vositalarini qamrab oladi («Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonunning 44-moddasi). Eng kam yosh «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonunning 44-moddasida belgilangan, qoidalar esa uni avtomaktabga yozilgan kuningiz emas, oʻqish yakunida hisoblaydi (149-band).
| Toifa | Nimani boshqarish mumkin | Eng kam yosh | Qoʻshimcha shart |
|---|---|---|---|
| A1 | Moped, skuter va kichik hajmdagi mototransport vositalari (soatiga 25 km gacha; 25 sm³ yoki 0,25 kVt gacha) | 16 | 2026-yil 1-yanvardan avtomaktab shart emas |
| A | Mototsikl va elektromototsikllar | 16 | — |
| B | 3 500 kg gacha va 8 tagacha yoʻlovchi oʻrindigʻi boʻlgan avtomobillar, yengil tirkama | 18 | — |
| C | 3 500 kg dan ogʻir yuk avtomobillari | 18 | — |
| D | 8 tadan ortiq yoʻlovchi oʻrindigʻi boʻlgan avtobuslar | 21 | B yoki C toifasida kamida 3 yil haydash staji |
| BE, CE, DE | Ogʻir tirkamali B, C yoki D; DE — boʻgʻimli avtobuslar ham | 19 (BE, CE), 21 (DE) | Asosiy toifada 12 oylik staj, faqat amaliy imtihon |
Agar sizda A, B, C yoki D toifali guvohnoma boʻlsa, A1 transport vositalarini alohida imtihonsiz ham boshqarishingiz mumkin (Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori, 2-ilova, 3-band).
Prava olish: yetti qadam
Quyidagi har bir qadamda uni belgilaydigan band koʻrsatilgan, shuning uchun lex.uz saytida oʻzingiz tekshira olasiz.

1-qadam: tibbiy maʼlumotnoma
Avtomaktabga hujjat topshirishdan oldin Sogʻliqni saqlash vazirligi ruxsat bergan tibbiyot muassasasida pullik tibbiy koʻrikdan oʻtishingiz kerak. Muassasalar roʻyxatini, koʻrik narxini va xulosa shaklini ham shu vazirlik belgilaydi (Qonunning 48-moddasi). Tibbiyot muassasasi xulosani bir ish kuni ichida Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatiga elektron shaklda yuboradi (49-modda). Sizga berilgan nusxani saqlab qoʻying: imtihon markazi ariza bilan birga uning nusxasini, imtihon kuni esa aslini soʻraydi.
2-qadam: avtomaktab, mustaqil tayyorgarlik yoki umuman oʻqishsiz
Taʼlim majburiy: imtihonga faqat tasdiqlangan oʻquv dasturini oʻtagan shaxslar qoʻyiladi (Qonunning 45-moddasi; 408-son qaror, 2-ilova, 17-band). 2026-yilda oʻqishning qancha qismi avtomaktabda boʻlishi oʻzgardi.
- A va B toifalari. 2026-yil 1-fevraldan nazariy qismni oʻzingiz oʻrganishingiz mumkin: onlayn yoki oflayn kurslarda yoxud mustaqil. Amaliy haydash mashgʻulotlarini esa litsenziyaga ega avtomaktabda toʻliq oʻtashingiz shart, avtomaktab ularni elektron qayd etadi (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-oktabrdagi 676-son qarori, 3-band).
- A1 toifasi. 2026-yil 1-yanvardan hech qanday kurssiz toʻgʻridan-toʻgʻri imtihonga borishingiz mumkin (676-son qaror, 2-band).
- Boshqa toifalar. Litsenziyaga ega avtomaktabda toʻliq kurs.
Demak, A yoki B toifasi uchun avtomaktabdagi amaliy mashgʻulotlarni chetlab oʻtadigan «eksternat» yoʻli yoʻq. B toifasi dasturida kamida 69 soat amaliy haydash bor, mashgʻulotlari bilan toʻliq kurs esa kamida 18 hafta davom etadi (408-son qaror, 3-ilova, 11¹-band). Avtomaktabga yozilish uchun ariza, tibbiy maʼlumotnoma, 3×4 sm oʻlchamdagi uchta fotosurat, maʼlumotingiz toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi va pasport kerak (3-ilova, 8-band).
3-qadam: avtomaktabning bitiruv imtihonlari
Kurs oxirida avtomaktab oʻz bitiruv imtihonlarini oʻtkazadi: nazariya, amaliy haydash va birinchi tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha amaliy imtihon (3-ilova, 24 va 26-bandlar). Ulardan oʻtsangiz, oʻqishni tugatganlik haqidagi yagona namunadagi elektron tasdiqnoma Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining «e-avtotaʼlim.uz» modulida avtomatik yaratiladi va imtihon markazlariga oʻzi yetib boradi. U bepul, qogʻoz nusxasini olib borish shart emas (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 15-oktabrdagi 642-son qarori).
4-qadam: davlat imtihoniga yozilish
Davlat imtihonlarini litsenziyaga ega xususiy kompaniyalar oʻtkazadi, ularni odatda imtihon markazi deyishadi. Bunday kompaniya ishlamaydigan hududlarda imtihonni Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining roʻyxatdan oʻtkazish va imtihon olish boʻlinmalari qabul qiladi (408-son qaror, 2-ilova, 1 va 18¹-bandlar). Imtihonni qaysi hududda roʻyxatda turishingizdan qatʼi nazar topshirishingiz mumkin (18-band).
- Imtihon markaziga bevosita yoki uning sayti orqali ariza bering. Ariza bilan pasport yoki ID-karta nusxasi va tibbiy maʼlumotnoma nusxasi kerak (2¹-ilova, 5–6-bandlar).
- Markaz 24 soat ichida (ish kuni boʻlmagan kunlar hisobga olinmaydi) sizga imtihon sanasi, shartlari va narxini yuboradi (7-band).
- Toʻlov qilsangiz, vaqt siz uchun band qilinadi. Imtihonni saytda keyingi kunga koʻchirish mumkin, lekin imtihonga 24 soatdan kam qolganda emas (8–9-bandlar).
Har bir imtihon markaz belgilagan narxda oldindan toʻlanadi va natijadan qatʼi nazar qaytarilmaydi. Hujjat bilan tasdiqlangan uzrli sababsiz kelmasangiz yoki kechiksangiz, xizmat koʻrsatilgan hisoblanadi (49–52-bandlar).
5–6-qadam: avval nazariy imtihon, keyin avtodrom
Nazariy imtihon 20 ta savoldan iborat, unga 25 daqiqa beriladi; oʻtish uchun 18 ta, A1 toifasi uchun esa 16 ta toʻgʻri javob kerak. Undan oʻtgach, ikki oy ichida avtomatlashtirilgan avtodromda amaliy imtihon topshirasiz: har bir mashqni imtihon oluvchi emas, kompyuter tizimi baholaydi, B toifasi uchun avtomobil mexanik uzatmali boʻladi. Imtihon kuni, mashqlar va qayta topshirish qoidalari prava imtihoni qanday oʻtishi haqidagi maqolamizda batafsil yozilgan. Nazariy savollarning koʻpi yoʻl belgilari haqida, shuning uchun ularni ertaroq oʻrganishni boshlang.
7-qadam: guvohnomani olish
Ikkala imtihondan oʻtganingizdan keyin markaz maxsus sertifikat beradi, uning maʼlumotlari ichki ishlar organlari va Davlat xizmatlari markazlariga avtomatik yuboriladi. Sertifikat bir yil davomida guvohnoma olish uchun asos boʻlib qoladi (2¹-ilova, 19-band).
Keyin my.gov.uz portalidagi «Haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirish» xizmati orqali yoki Davlat xizmatlari markazida ariza berasiz. ID-karta yoki biometrik pasportingizdagi rasmdan foydalanishga rozilik bildirasiz yoki rasmga tushish uchun markazga borasiz, yangi guvohnomaga kompyuter yoki telefonda imzo chekasiz va toʻlov qilasiz. Portalda koʻrsatilishicha, u orqali topshirilgan arizalar uchun yigʻim 880 000 soʻm (2 BHM); guvohnoma tanlangan markazda bir ish kunida tayyor boʻladi yoki qoʻshimcha toʻlov evaziga ikki ish kunida pochta orqali yetkaziladi.
Guvohnomani faqat oʻzingiz, shaxsingizni tasdiqlovchi hujjat bilan olasiz: u ishonchnoma bilan berilmaydi (2-ilova, 55-band). Guvohnoma 10 yil muddatga beriladi (Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 4-maydagi 271-son qarori, 2-ilovadagi reglament, 3-band). Yoningizda Oʻzbekistonda berilgan ID-karta yoki biometrik pasport boʻlsa, xodim guvohnoma, texpasport va sugʻurta polisini planshet orqali tekshiradi, ularni olib yurishingiz shart emas (qoidalarning 7-bandi).
Prava olish narxi
Quyidagi summalardan ikkitasi rasmiy manbalardan olingan: Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatidagi imtihonlar toʻlovi va my.gov.uz portalidagi guvohnoma uchun yigʻim. Qolganlarini xizmatni koʻrsatuvchi belgilaydi.
| Xarajat | Narxni kim belgilaydi | Nimani kutish kerak |
|---|---|---|
| Tibbiy koʻrik | Sogʻliqni saqlash vazirligi tariflari, toʻlov klinikada | Klinikadan soʻrang |
| Avtomaktab | Avtomaktabning oʻzi | Avtomaktab va toifaga bogʻliq |
| Imtihon markazidagi nazariy va amaliy imtihon | Markaz, har bir urinish uchun, qaytarilmaydi | Markaz saytida koʻring |
| Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatidagi imtihon (faqat markaz ishlamaydigan joyda) | Reglament: har bir urinish uchun BHMning 10 foizi, har bir qayta topshirish uchun 15 foizi | 44 000 soʻm; qayta topshirish 66 000 soʻm |
| Guvohnomani rasmiylashtirish | my.gov.uz xizmat sahifasida koʻrsatilgan | Onlayn: 880 000 soʻm (2 BHM) |
Bazaviy hisoblash miqdori (BHM) 2026-yil 1-sentabrdan 440 000 soʻm (Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmoni).
Avtomaktab bilan shartnoma tuzishdan oldin narxga nimalar kirishini soʻrang: 69 soatlik minimumdan ortiq haydash soatlari, imtihon markazidagiga oʻxshash avtodromda mashq qilish va nazariyani mustaqil oʻqish imkoni. Imtihon toʻlovlari bunga kirmaydi, har bir muvaffaqiyatsiz urinish uchun yana toʻlaysiz.
Prava olish qancha vaqt oladi
B toifasi uchun bir necha oyni rejalashtiring: toʻliq kurs kamida 18 hafta davom etadi, nazariyani mustaqil oʻqisangiz ham amaliy mashgʻulotlarning eng kam soatlari saqlanadi. Nazariy imtihondan oʻtganingizdan keyin amaliy imtihon uchun koʻpi bilan ikki oy vaqtingiz bor, guvohnomaning oʻzi esa bir-ikki ish kunida tayyor boʻladi.
Hujjatlar va muddatlardagi koʻp uchraydigan xatolar
- Tibbiy koʻrikdan oldin avtomaktabga borish. Qonun avval tibbiy koʻrikni talab qiladi.
- Nazariy imtihon natijasining muddatini oʻtkazib yuborish. Ikki oydan keyin nazariy imtihonni qaytadan topshirasiz.
- Imtihonni kech koʻchirish. Imtihonga 24 soat qolganda vaqtni oʻzgartirib boʻlmaydi, toʻlov esa qaytarilmaydi.
- Asl hujjatlarsiz kelish. Markaz pasport yoki ID-karta va tibbiy maʼlumotnomaning aslini arizangiz bilan solishtiradi (2¹-ilova, 13-band).
- Nazariy imtihon xonasiga telefon olib kirish. Telefon yoki yozuvlardan foydalanish, gaplashish imtihonni toʻxtatadi va «topshirmadi» bahosi qoʻyiladi (32-band).
- Imtihondan keyin uzoq kutish. Maxsus sertifikat faqat bir yil amal qiladi.
- Oʻzbekistonda chet el guvohnomasi bilan haydash. Oʻzbekiston fuqarolari uchun Oʻzbekiston hududida faqat Oʻzbekiston milliy haydovchilik guvohnomasi haqiqiy hisoblanadi (2-ilova, 74-band).
Guvohnomasiz haydash Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 135-moddasiga koʻra 5 BHM, yaʼni 2 200 000 soʻm jarimaga sabab boʻladi; toʻliq roʻyxat YHQ jarimalari jadvalida.
Koʻp beriladigan savollar
Necha yoshdan prava olish mumkin?
A1 va A toifalari uchun 16 yoshdan, B va C uchun 18 yoshdan, D toifasi, tramvay va trolleybus uchun 21 yoshdan. Yosh oʻqish yakunida hisoblanadi.
Avtomaktabsiz prava olish mumkinmi?
Faqat A1 toifasi uchun. A va B toifalarida 2026-yil 1-fevraldan nazariyani mustaqil oʻrganish mumkin, ammo litsenziyaga ega avtomaktabdagi amaliy mashgʻulotlar majburiyligicha qoladi.
Prava olish narxi qancha?
Davlatga toʻlanadigan qism — guvohnoma uchun yigʻim: my.gov.uz portalida onlayn arizalar uchun 880 000 soʻm (2 BHM) deb koʻrsatilgan. Klinika, avtomaktab va imtihon markazi oʻz narxlarini oʻzlari belgilaydi.
Prava olish uchun onlayn ariza berish mumkinmi?
Qisman: imtihon markaziga ham, guvohnoma uchun ham onlayn ariza berasiz, lekin imtihonlar shaxsan topshiriladi, guvohnomani esa oʻzingiz olasiz yoki u pochta orqali yuboriladi.
Avtotest qanday yordam beradi
Biz ishlab chiqayotgan Avtotest ilovasi 5-qadamga, yaʼni nazariy imtihonga tayyorlaydi. Imtihon rejimida 25 daqiqada 20 ta tasodifiy savol beriladi va 18 ta toʻgʻri javob qoidasi amal qiladi. Biletlar va mavzular boʻyicha mashq qilishingiz, xatolaringizni ketma-ket ikki marta toʻgʻri javob bermaguningizcha takrorlashingiz va har bir javobdan keyin qoidalarning tegishli bandi matnini oʻqishingiz mumkin. Video darslar qoidalar va avtodrom mashqlarini tushuntiradi. Har kuni bitta bilet va bitta imtihon bepul; toʻliq kirish — bir oylik bir martalik toʻlov, u avtomatik yangilanmaydi. Avtotest imtihonga yozmaydi va qonun talab qiladigan mashgʻulotlar oʻrnini bosmaydi. Savollar oʻzbek (lotin va kirill) va rus tillarida. U davlat ilovasi emas va Ichki ishlar vazirligi yoki boshqa biror davlat organining vakili emas; rasmiy qoidalar lex.uz saytida. Ilovani Google Play doʻkonidan ham yuklab olish mumkin.
Manbalar
- Yoʻl harakati qoidalari, Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qarori (2026-yil 30-oktabrdagi tahrir) — lex.uz, 2026
- Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 19-yanvardagi OʻRQ-900-son «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni — lex.uz, 2024
- Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi 408-son qarori: haydovchilarni tayyorlash, imtihonlar va guvohnoma berish (2026-yil 6-maydagi tahrir) — lex.uz, 2026
- Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-oktabrdagi 676-son qarori — lex.uz, 2025
- Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 15-oktabrdagi 642-son qarori — lex.uz, 2025
- Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 4-maydagi 271-son qarori — lex.uz, 2021
- Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmoni — lex.uz, 2026
- «Haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirish» xizmati — Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali, 2026
Muallif — Sanjar Jabborov, Avtotest ilovasi dasturchisi. Matn Oʻzbekiston Yoʻl harakati qoidalari va 408-son qaror (lex.uz) bilan solishtirib tekshirilgan. Yangilangan sana: 2026-yil 14-noyabr. Bu umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas: biror qadam qoʻyishdan oldin amaldagi qoidalarni tekshiring. Avtotest davlat ilovasi emas.