Yoʻl belgilari rasmlari va nomlari: 7 guruh va PDF jadval

Yoʻl belgilari rasmlari va nomlari: Oʻzbekistondagi 7 guruh va ularning maʼnosi, koʻp adashtiriladigan belgilar va 30 ta asosiy belgining bepul PDF jadvali.

Yoʻl belgilari rasmlari va nomlari: 7 guruh va PDF jadval

Oʻzbekiston Yoʻl harakati qoidalari yoʻl belgilarini yetti guruhga ajratadi: ogohlantiruvchi, imtiyoz, taqiqlovchi, buyuruvchi, axborot-koʻrsatgich, servis va qoʻshimcha axborot belgilari. Har bir belgining qoidalarning 1-ilovasida oʻz raqami bor va bu raqamlar boshqa davlatlarnikidan, jumladan Rossiyanikidan farq qilishi mumkin. Quyida guruhlar, belgi qayergacha amal qilishi, koʻp adashtiriladigan juftliklar va 30 ta asosiy belgining chop etiladigan varagʻi.

Yoʻl belgilarining yetti guruhi

Oʻzbekistondagi yoʻl belgilarining yetti guruhi, ularning shakli va vazifasi

Guruhlar Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qarori bilan tasdiqlangan Yoʻl harakati qoidalarining 1-ilovasiga asoslanadi. Ilovada har bir belgining raqami, nomi va rasmi berilgan; quyidagi shakl tavsiflari oʻsha rasmlarga qarab biz yozgan izoh.

№ Guruh Ruscha nomi Vazifasi Qanday tanish mumkin
1 Ogohlantiruvchi belgilar Предупреждающие знаки Oldinda xavfli yoʻl qismi borligini bildiradi Qizil hoshiyali, uchi yuqoriga qaragan uchburchak
2 Imtiyoz belgilari Знаки приоритета Chorrahalar va yoʻlning tor qismlarida kim birinchi oʻtishini belgilaydi Oʻziga xos shakllar: sariq romb (2.1), teskari uchburchak (2.4), STOP yozuvli qizil sakkizburchak (2.5)
3 Taqiqlovchi belgilar Запрещающие знаки Taqiq va cheklovlarni kiritadi yoki bekor qiladi Qizil hoshiyali doira; toʻxtash va toʻxtab turish taqiqlari koʻk fonda
4 Buyuruvchi belgilar Предписывающие знаки Qanday harakatlanish kerakligini buyuradi Oq tasvirli koʻk doira
5 Axborot-koʻrsatgich belgilari Информационно-указательные знаки Bir tomonlama yoʻl, avtomagistral, toʻxtab turish joyi kabi alohida tartiblar, yoʻnalishlar va joylar Asosan koʻk, yashil yoki oq toʻrtburchak va kvadratlar
6 Servis belgilari Знаки сервиса Xizmat joylarini koʻrsatadi: yoqilgʻi, shifoxona, oshxona, hojatxona Oq maydonli va tasvirli koʻk toʻrtburchak
7 Qoʻshimcha axborot belgilari Знаки дополнительной информации Ostiga oʻrnatilgan belgini aniqlashtiradi yoki cheklaydi Asosiy belgi ostidagi kichik oq lavhachalar

Baʼzi boshqa davlatlar qoidalaridan farqli oʻlaroq, Oʻzbekistonda «alohida koʻrsatmalar» belgilarining alohida guruhi yoʻq: bir tomonlama yoʻl, avtomagistral, toʻxtab turish joylari va piyodalar oʻtish joyi belgilari — barchasi 5-guruhda.

Ilova oxiridagi uchta umumiy qoidani eslab qoling. Vaqtincha belgilar sariq rangda boʻladi va vaqtincha belgi doimiy belgiga zid kelsa, vaqtincha belgiga amal qilasiz. Belgilangan tartibda oʻrnatilgan elektron belgilar odatdagi belgilar bilan bir xil kuchga ega. Ogohlantiruvchi belgilar aholi punktlarida xavfli joydan 50–100 m, aholi punktlaridan tashqarida esa 150–300 m oldin oʻrnatiladi.

Belgi qayergacha amal qiladi

Belgi qayerda kuchini yoʻqotishini bilish uning maʼnosini bilish kabi muhim. Ilovada bu quyidagicha belgilangan:

  • Taʼsir hududi boʻlgan belgilar (3.16, 3.20, 3.22, 3.24, 3.26–3.30) oʻrnatilgan joydan keyingi eng yaqin chorrahagacha amal qiladi. Chorraha boʻlmasa, aholi punktining oxirigacha.
  • Hovlidan yoki dala yoʻlidan chiqish joyi chorraha emas: u belgining taʼsirini tugatmaydi.
  • Aholi punktidan oldin oʻrnatilgan 3.24 tezlik cheklovi belgisi aholi punkti boshlanishini bildiruvchi belgigacha amal qiladi.
  • Taʼsir hududi oldinroq ham tugashi mumkin: «oxiri» belgisi (3.21, 3.23, 3.25), hudud uzunligini koʻrsatuvchi lavhacha yoki boshqa tezlik yozilgan yangi 3.24 belgisi bilan.
  • Toʻxtash va toʻxtab turishni taqiqlovchi belgilar (3.27–3.30) faqat yoʻlning ular oʻrnatilgan tomonida amal qiladi.
  • 4.1.1–4.1.6 harakatlanish yoʻnalishi belgilari qaysi chorraha oldida oʻrnatilgan boʻlsa, oʻsha chorrahaga tegishli.

Koʻp adashtiriladigan belgilar

«Toʻxtash taqiqlangan» (3.27) va «Toʻxtab turish taqiqlangan» (3.28)

Farq qoidalarning 6-bandidagi taʼriflardan boshlanadi: toʻxtash — harakatni 10 daqiqagacha toʻxtatish, toʻxtab turish esa yoʻlovchilarni chiqarish-tushirish yoki yuk ortish-tushirish bilan bogʻliq boʻlmagan hollarda harakatni 10 daqiqadan koʻproq vaqtga atayin toʻxtatish. 3.27 belgisi ikkalasini ham taqiqlaydi; 3.28 esa faqat toʻxtab turishni taqiqlaydi, qisqa toʻxtashga ruxsat bor. 3.29 va 3.30 belgilari oyning toq va juft kunlarida toʻxtab turishni taqiqlaydi; ular yoʻlning qarama-qarshi tomonlarida turganda soat 19:00 dan 21:00 gacha har ikki tomonda toʻxtab turish mumkin — bu avtomobilni boshqa tomonga oʻtkazish vaqti.

Ilovada istisnolar ham bor. Yoʻnalishsiz taksilar yoʻlovchini tushirish yoki chiqarish uchun 3.27 belgisi ostida toʻxtashi mumkin, taksometri ishlab turgan taksilarga esa 3.28–3.30 belgilari tatbiq etilmaydi. «Nogiron» taniqlik belgisi oʻrnatilgan avtomobilni boshqarayotgan nogironligi boʻlgan haydovchilar 3.28 talabidan chetga chiqishi mumkin, 7.18 lavhachasi boʻlsa, 3.27 ostida toʻxtashi ham mumkin. Bu belgilarni buzish qancha turishini YHQ jarimalari jadvalidan koʻring.

«Asosiy yoʻl» (2.1), «Yoʻl bering!» (2.4) va STOP belgisi (2.5)

2.1 belgisi tartibga solinmagan chorrahalarda oldin oʻtish huquqini beradi; u asosiy yoʻl boshida va chorrahalar oldida oʻrnatiladi, 2.2 belgisi esa bu huquqni tugatadi. 2.4 belgisi kesib oʻtilayotgan yoʻldagi transport vositalariga yoʻl berishni talab qiladi; chorraha shaklini koʻrsatuvchi 7.13 lavhachasi bilan — asosiy yoʻldagi transportga. Rasmiy nomi «Toʻxtamasdan harakatlanish taqiqlangan» boʻlgan 2.5 belgisi toʻxtash chizigʻi oldida, u boʻlmasa kesib oʻtilayotgan qatnov qismi chetida toʻliq toʻxtashni, keyin yoʻl berishni talab qiladi. 2.3.1–2.3.3 uchburchaklari asosiy yoʻldagi haydovchini ikkinchi darajali yoʻl kesib oʻtishi yoki tutashishidan ogohlantiradi.

Qoidalarning 43-bandidagi ustunlik tartibini eslang: tartibga soluvchining ishoralari svetofor va belgilardan ustun, ishlab turgan svetofor esa imtiyoz belgilaridan ustun. Bu belgilar chorrahada kim birinchi oʻtishini qanday hal qilishi alohida maqolada misollar bilan tushuntirilgan.

Ikki xil piyodalar oʻtish joyi belgisi (1.20 va 5.16.1/5.16.2)

Qizil uchburchak 1.20 — ogohlantirish: oldinda piyodalar oʻtish joyi bor. Koʻk kvadrat 5.16.1 va 5.16.2 belgilari oʻtish joyining oʻzini bildiradi. «Zebra» chiziqlari boʻlmasa, 5.16.2 oʻngda, oʻtish joyining yaqin chegarasida, 5.16.1 esa chapda, uzoq chegarasida turadi. Tartibga solinmagan oʻtish joyida piyodalarni oʻtkazib yuborish uchun tezlikni kamaytirishingiz yoki toʻxtashingiz shart (109-band). 5.48 belgisi baland piyodalar oʻtish joyini bildiradi.

Cheklovlar oxiri: 3.31 va alohida «oxiri» belgilari

Kulrang qiya chiziqli oq doira — 3.31 belgisi bir vaqtning oʻzida bir nechta cheklov hududini tugatadi: eng kam oraliq, quvib oʻtish taqiqi, yuk avtomobillarida quvib oʻtish taqiqi, tezlik cheklovi, tovush moslamalaridan foydalanish taqiqi, toʻxtash va toʻxtab turish taqiqlari. 3.21, 3.23 va 3.25 belgilari esa bittadan cheklovni tugatadi. Chorrahadan oʻtgan boʻlsangiz, «oxiri» belgisini kutmang: odatda hudud oʻsha yerda tugagan boʻladi.

Aylanma harakat haqida ogohlantirish (1.7) va «Aylanma harakatlanish» (4.3)

1.7 uchburchagi oldinda aylanma harakatlanish bilan kesishuv borligini bildiradi. Kirishdagi koʻk doira — 4.3 belgisi strelkalar yoʻnalishida aylanib harakatlanishni buyuradi. Oʻzbekistonda aylanada harakatlanayotgan transport vositalari aylanaga kirib kelayotganlarga nisbatan ustunlikka ega (98-band).

Qizil chiroqda oʻngga burilish (5.42)

Qizil chiroqning oʻng yonida 5.42 belgisi — qora lavhadagi yashil strelka tursa, barcha xavfsizlik choralarini koʻrib, piyodalar va boshqa transport vositalariga yoʻl bergan holda qizil chiroqda oʻngga burilishingiz mumkin. Bu belgi boʻlmasa, qizil chiroq — toʻxtash degani.

30 ta asosiy belgining chop etiladigan varagʻi

Varaqda besh asosiy guruhdan 30 ta muhim belgi bor: ogohlantiruvchi, imtiyoz, taqiqlovchi, buyuruvchi va axborot-koʻrsatgich belgilari, har biri oʻz raqami, rasmiy nomi va bir qatorlik maʼnosi bilan. Uni A4 formatda chop eting va konspektlaringiz yonida saqlang.

Oʻzbekistonning 30 ta yoʻl belgisi tushirilgan varaqni yuklab oling (PDF)

Varaq oʻquv qoʻllanma, rasmiy hujjat emas. Rasmiy rasmlari bilan toʻliq roʻyxat — lex.uz saytidagi Yoʻl harakati qoidalarining 1-ilovasi.

Koʻp beriladigan savollar

Yoʻl belgilari nechta guruhga boʻlinadi?

Yettita: ogohlantiruvchi, imtiyoz, taqiqlovchi, buyuruvchi, axborot-koʻrsatgich, servis va qoʻshimcha axborot belgilari.

Oʻzbekiston yoʻl belgilari Rossiyanikidan farq qiladimi?

Koʻp belgilar bir-biriga oʻxshaydi, lekin Oʻzbekistonning oʻz raqamlash tizimi va roʻyxati bor, unda 5.42 — qizil chiroqda oʻngga harakatlanish kabi belgilar mavjud. Raqamlarni boshqa davlatlar qoidalaridan emas, Oʻzbekiston qoidalarining ilovasidan oʻrganing.

Qaysi biri ustun: vaqtincha sariq belgimi yoki doimiy belgimi?

Vaqtincha belgi. Ilovaga koʻra, vaqtincha va doimiy belgilar maʼno jihatidan bir-biriga zid kelsa, haydovchilar vaqtincha belgiga amal qiladi.

Barcha yoʻl belgilarining rasmiy rasmlarini qayerdan koʻrish mumkin?

lex.uz saytidagi Yoʻl harakati qoidalarining 1-ilovasida: oʻzbek tilida (lotin va kirill yozuvida) hamda rus tilidagi tarjimada.

Avtotest qanday yordam beradi

Yoʻl belgilari — nazariy imtihonga tayyorlanish uchun biz ishlab chiqayotgan Avtotest ilovasidagi 42 ta mavzudan biri, savollar rasmlari bilan beriladi. Har bir javobdan keyin Avtotest qoidalarning tegishli bandi matnini koʻrsatadi, xato javob bergan savollaringiz esa ketma-ket ikki marta toʻgʻri javob bermaguningizcha takrorlanadigan roʻyxatga tushadi. U rasmiy manba oʻrnini bosmaydi: belgilar boʻyicha asosiy manba qoidalarning 1-ilovasi boʻlib qoladi. Har kuni bitta bilet va bitta imtihon bepul; toʻliq kirish — avtomatik yangilanmaydigan bir oylik bir martalik toʻlov. Savollar oʻzbek (lotin va kirill) va rus tillarida. Avtotest davlat ilovasi emas va hech qanday davlat organining vakili emas; rasmiy qoidalar lex.uz saytida. Ilovani Google Play doʻkonidan ham yuklab olish mumkin.

Manbalar

Muallif — Sanjar Jabborov, Avtotest ilovasi dasturchisi. Matn Oʻzbekiston Yoʻl harakati qoidalarining 1-ilovasi (lex.uz) bilan solishtirib tekshirilgan. Yangilangan sana: 2026-yil 14-noyabr. Chop etiladigan varaq — oʻquv qoʻllanma, rasmiy manba lex.uz saytidagi ilovadir. Avtotest davlat ilovasi emas.