Şeker Düşmesi (Hipoglisemi): Belirtileri ve Hemen Ne Yapılmalı?

Şeker düşmesi ne yapılmalı: 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altındaki kan şekeri, belirtiler, adım adım 15-15 kuralı, ne yenmeli, ne zaman 112 aranmalı, yenisi nasıl önlenir.

Şeker Düşmesi (Hipoglisemi): Belirtileri ve Hemen Ne Yapılmalı?

Diyabetli bir kişi bilincini kaybettiyse, nöbet geçiriyorsa ya da yutamıyorsa hemen 112’yi arayın. Ağızdan yiyecek ya da içecek vermeyin, kişi boğulabilir. Kişiye glukagon reçete edilmişse ve yanında nasıl kullanılacağını bilen biri varsa, yardım gelene kadar glukagonu uygulayın.

Acil çağrı numarası: 112, Türkiye’de de Avrupa Birliği ülkelerinde de.

Kişi uyanıksa ve yutabiliyorsa, şeker düşmesi genellikle birkaç dakika içinde düzeltilebilir. Nasıl yapılacağını aşağıda anlatıyoruz.

Hangi değer şeker düşmesi sayılır?

Amerikan Diyabet Derneği (ADA) üç düzey tanımlar:

Düzey Kan şekeri Ne anlama gelir?
1. düzey 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altı düşük: hemen tedavi edin
2. düzey 54 mg/dL (3,0 mmol/L) altı ciddi şeker düşmesi: vakit kaybetmeden tedavi edin ve doktorunuza bildirin
3. düzey değer ne olursa olsun ağır: kişi başka birinin yardımına ihtiyaç duyar

Şeker düşmesi en çok insülin ya da vücudun insülin salgılamasını sağlayan tabletleri (örneğin sülfonilüreleri) kullananlarda görülür. Yalnızca diyetle ya da yalnızca metforminle tedavi edilen tip 2 diyabetlilerde nadirdir.

Şeker düşmesi belirtileri

Erken belirtiler: titreme, terleme, çarpıntı (hızlı kalp atışı), ani açlık hissi, kaygı ya da sinirlilik, ciltte solukluk, dudak çevresinde karıncalanma.

Daha sonra: baş dönmesi, halsizlik, bulanık görme, dikkatini toplamakta ya da konuşmakta güçlük, çevredekilerin sarhoşluk sanabileceği alışılmadık davranışlar.

Gece: kâbuslar, yatakta terleme, yorgun, kafası karışık ya da baş ağrısıyla uyanma.

Bazı kişiler, özellikle uzun yıllardır diyabeti olanlar, hiçbir uyarıcı belirti hissetmez. Belirti olmadan şekeriniz düştüyse bunu doktorunuza söyleyin.

Şeker düştüğünde ne yapılmalı: 15-15 kuralı

Şeker düşmesinde 15-15 kuralı, adım adım

  1. Mümkünse ölçün. Ölçemiyorsanız ve belirtileriniz varsa, şekeriniz düşmüş gibi davranın ve tedavi edin.
  2. 15 gram hızlı etkili şeker alın:
    • glikoz tabletleri (etiketine bakın: genellikle 3–4 tablet);
    • 120–150 ml (yaklaşık yarım su bardağı) meyve suyu ya da şekerli gazlı içecek (diyet, light veya zero olmayan);
    • 1 yemek kaşığı şeker ya da bal;
    • sert şekerleme ya da jelibon (ne kadar gerektiğini etiketten kontrol edin).
  3. 15 dakika bekleyin ve yeniden ölçün.
  4. Hâlâ 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altında mı? 15 gram daha alın ve 15 dakika sonra yeniden ölçün. Tekrardan sonra da yükselmiyorsa tıbbi yardım alın.
  5. Kan şekeriniz normale döndüğünde bir sonraki öğününüzü yiyin; öğüne bir saatten fazla varsa bir ara öğün yapın. Bu adım özellikle insülin ya da sülfonilüre kullanıyorsanız önemlidir: Şeker yeniden düşebilir.

İlk adımda çikolata, bisküvi, kuruyemiş ve sütten kaçının: İçlerindeki yağ ve protein şekerin etkisini yavaşlatır. En hızlı etkiyi glikozun kendisi gösterir.

Doktorunuz size özel bir plan verebilir, örneğin insülin pompası kullananlar için farklı bir miktar. Böyle bir planınız varsa ona uyun.

Şeker neden düşer? Sık görülen nedenler

  • gerekenden fazla insülin ya da şeker ilacı almak veya dozu yanlış saatte almak;
  • öğün atlamak ya da geciktirmek, her zamankinden az karbonhidrat yemek;
  • her zamankinden fazla fiziksel aktivite (etkisi saatlerce sürebilir);
  • alkol, özellikle aç karnına;
  • ilaçların etkisini değiştiren kilo kaybı ya da böbrek sorunları.

Bir sonraki şeker düşmesi nasıl önlenir?

  • Yanınızda hızlı etkili şeker taşıyın: glikoz tableti ya da küçük bir şişe meyve suyu.
  • Araç kullanmadan önce ölçün. Kan şekeriniz 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altındaysa ya da belirtileriniz varsa direksiyona geçmeyin: Önce şeker düşmesini tedavi edin ve kendinizi normal hissedene kadar bekleyin. Doktorunuz ya da bulunduğunuz ülkenin sürücü kuralları daha yüksek bir alt sınır öngörebilir; öyleyse bu sınıra uyun.
  • Her şeker düşmesini, öncesinde olanlarla (öğün, egzersiz, ilaç dozu) birlikte yazın. Tekrarlayan bir düzen, doktorunuza neyi değiştirmesi gerektiğini gösterir; yazdırılabilir şeker takip çizelgemizde bu notlar için yer var.
  • Ailenize ve iş arkadaşlarınıza şeker düşmesinin nasıl göründüğünü ve böyle bir durumda ne yapmaları gerektiğini anlatın.

Ramazan’da oruç tutmayı düşünüyorsanız ve insülin ya da sülfonilüre grubu bir ilaç kullanıyorsanız, oruca başlamadan önce doktorunuzla konuşun. Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ile DAR International Alliance’ın pratik rehberine göre kan şekeri 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altına düşerse ya da 300 mg/dL (16,6 mmol/L) üzerine çıkarsa oruç bozulmalıdır; şeker düşmesi, yüksek şeker, susuz kalma (dehidratasyon) ya da hastalık belirtileri ortaya çıktığında da öyle. Kan şekerini ölçmek orucu bozmaz.

Diyabeti olmayanlarda şeker düşmesi

Diyabeti olmayan kişilerde düşük ölçümler sık görülmez. Uzun süre aç kaldıktan sonra yaşanan titreme her zaman gerçek bir şeker düşmesi değildir. Diyabetiniz olmadığı hâlde belirtileriniz varsa ve ölçülen değer 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altındaysa, nedenini bulmak için bir doktora başvurun. Diyabeti olmayanlarda normal kan şekerinin ne olduğunu kan şekeri değerleri tablosu yazımızda anlattık.

Glucio nasıl yardımcı olur?

iPhone ve Android için geliştirdiğimiz kan şekeri günlüğü Glucio uygulamasına 54 mg/dL (3,0 mmol/L) altında bir değer girerseniz ayrı bir “Kan şekeri çok düşük” ekranı açılır. Bu ekran, doktorunuzun planına uymanızı (genellikle 15 gram hızlı etkili şeker ve 15 dakika sonra yeni bir ölçüm) ve kişi bilinçsizse ya da yutamıyorsa acil yardım (112) çağırmanızı hatırlatır. Bir ölçümü “Düşük şeker belirtileri” etiketiyle işaretleyebilirsiniz; böylece ölçüm doktorunuz için hazırlanan raporda dikkat çeker. Glucio insülin dozu hesaplamaz ve tıbbi bakımın yerini tutmaz.

Kaynaklar

Yazan: Sanjar Jabborov, Glucio’nun geliştiricisi. ADA Diyabette Bakım Standartları 2026 ile karşılaştırılarak kontrol edildi. Son güncelleme: 13 Kasım 2026. Bu yazı yalnızca bilgi amaçlıdır, doktor tavsiyesinin yerini tutmaz. Acil bir durumda acil çağrı numarasını (112) arayın.